Tai Chi, Qi Gong en de middellijn

By | Tai Chi | No Comments
Tijdens het oefenen van Tai Chi en Qi Gong is het de bedoeling dat de ruggengraat één mooie rechte middellijn aanneemt.

Maar al te vaak hebben we ons lichaam gedurende vele jaren onbewust verkeerd gebruikt, zodat de ruggengraat zelfs vervormd kan zijn.

Daarom is het belangrijk om de nieuwe lichaamshouding voorzichtig toe te passen tot het lichaam zich op natuurlijke wijze heeft hersteld in een betere toestand.

Hoe doen we dat?

  • NIET een betere houding aannemen door overdreven spierspanning te gebruiken.
  • WEL regelmatig en dagelijks toepassen van oefeningen die het lichaam ontspannen en die de gewrichten en ruggengraat op één lijn plaatsen.

Onze beenderen, spieren en bindweefsel zijn een hele structuur van verschillende onderling afhankelijke en verbonden punten. Het gebruik van “zachtheid/ontspanning om hardheid/spanning te overwinnen” is een therapeutische benadering die een langdurig effect zal hebben. Échte verbetering heeft tijd en regelmaat nodig. Het is heel belangrijk te weten hoe en wat te oefenen. Kwaliteit komt vóór kwantiteit: beter goed oefenen dan veel oefenen! Deze methode is heel anders dan de atletische benadering van “no pain, no gain”   ( zonder pijn, geen vooruitgang ) en het steeds verder verleggen van de fysieke grenzen.

Wat zo fijn is aan het zachte Qi Gong is dat na verloop van tijd de oefeningen steeds makkelijker uit te voeren zijn. Vertrouwen brengt dan meer stabiliteit en meer bewegingsmogelijkheid. Zo zullen we meer bereid zijn te blijven oefenen. Zachte Qi Gong is niet inspannend, maar stimulerend. We zullen ons beter voelen ná het oefenen dan er voor.

“Het moeilijke is niet het harde werk en de toewijding bij het oefenen, maar wél geen voordeel halen uit onze inspanningen.” –Yang Zhenduo.

De beste schoenen voor Tai Chi en Qigong

By | Tai Chi | No Comments
Bron: Kris Van Cappellen, Rustinbeweging

Wat is het fijn om na een lange winter je schoenen uit te doen en het warme lentegras onder je blote voeten te voelen! Maar is het ook slim?
Wat zijn de voor- en nadelen van Tai Chi en Qigong (en andere sporten) op blote voeten?
En als je graag schoenen draagt, welke zijn dan het meest geschikt voor deze sporten?

Ik heb het altijd heerlijk gevonden om op blote voeten rond te lopen. Ook Tai Chi en Qigong vind ik fijner en diepgaander zonder schoenen. Toch heb ik me door verschillende, vooral Chinese leraren bang laten maken voor dat rechtstreekse contact met de aarde.

Nu de zomer zich (voorzichtig) aankondigt komt de vraag weer in me op: uit met die schoenen?

Of toch maar niet?

 

Blote voeten

In zijn boek Running Barefoot schrijft de Amerikaanse atleet Michael Sandler dat mensen die hardlopen op blote voeten minder vaak kwetsuren oplopen. Voeten zijn immers als supercomputers: ze vergaren constant informatie uit de grond en geven die door aan de hersenen. Schoenen (‘voetgevangenissen’, volgens sommige blotevoeten-fanatici) blokkeren uiteraard een groot deel van die informatiestroom. Daarom maak je met schoenen meer kans om je evenwicht te verliezen of je voet om te slaan dan zonder.

Een andere deskundige op het gebied van blote voeten is de bioloog Daniel Howell van de Liberty University in Lynchburg (VS). Volgens Howell is het risico op aandoeningen en kwetsuren vele malen groter wanneer je schoenen draagt dan wanneer je blootsvoets loopt. Hij beweert dat 90% van de aandoeningen die podologen behandelen toegeschreven kunnen worden aan het dragen van schoenen.

Toch is hij geen fanatieke tegenstander: “Schoenen zijn ideaal om te dragen in een aantal welomlijnde situaties, bijvoorbeeld bij bepaalde sociale gelegenheden, wanneer het erg koud is of op plaatsen waar veel glas ligt of andere scherpe voorwerpen.”
Ondanks dat draagt de ‘barefoot professor’ al tien jaar lang nauwelijks schoenen, zelfs niet tijdens zijn colleges.

 

Toch schoenen?

Ondanks de vele voordelen van blote voeten, is Tai Chi of Qigong op blote voeten voor heel wat mensen moeilijk of zelfs af te raden.

Schoenen bieden je allereerst steun en houvast, wat een pak veiliger is, zeker voor mensen met een wankel evenwicht.

Schoenen bieden uiteraard ook bescherming tegen glas, scherpe voorwerpen en niet te vergeten teken of andere vervelende beestjes.

Een goede schoen absorbeert ook schokken en daar heeft heel het lichaam baat bij. Schokken belasten immers je beenderen, ligamenten en gewrichten.

Vanuit Chinees oogpunt blokkeert koude de ‘vrije stroom van Qi, bloed en vloeistoffen’. De Borrelende Bron (yongquan) zit ongeveer in het meest holle deel van de voetzool. Hier stijgt de nierenergie op in het lichaam. Als kou hier binnendringt, voelt heel je lichaam koud aan.

Ook vocht kan het lichaam binnendringen en ziekte of pijn veroorzaken, zeker voor mensen die al kampen met gewrichtsproblemen.

Tenslotte zijn schoenen belangrijk voor mensen met diabetes. Wondjes aan de voeten zijn voor hen vaak moeilijk te genezen en kunnen leiden tot serieuze ontstekingen.

 

Schoenen voor Tai Chi en Qigong

Er zijn heel wat schoenen op de markt die speciaal voor Tai Chi en Qigong werden ontworpen, maar hoogst waarschijnlijk hoef je helemaal niks nieuws aan te schaffen. Gewone sportschoenen of andere platte schoenen zijn meestal voldoende.

De ideale schoen voor Tai Chi of Qigong is plat, buigzaam, licht, met een dunne, stoffen of leren zool.

plat – Schoenen met een hiel zijn minder geschikt omdat je er iets moeilijker je evenwicht op kan bewaren. Ook veranderen zulke schoenen de structuur van je lichaam en dus je manier van bewegen.

buigzaam – Bij veel Tai Chi-bewegingen ga je je voeten afrollen. Met al te stijve schoenen zoals wandelschoenen is dat erg moeilijk. Bovendien wil je zo veel mogelijk contact met de grond.

licht – Zeker voor die Tai Chi-vormen waarbij je veel benen- en voetenwerk doet (kicks) is het belangrijk om geen blok aan je been te hebben.

dunne, stoffen of leren zool – Dunne zolen geven je meer informatie vanuit de grond en dus beter evenwicht. Rubberen zolen zijn vaak heel buigzaam, maar hebben als nadeel dat je er te veel grip mee hebt. Bij Tai Chi ga je vaak roteren met een hiel op de grond,. Voor beginners geeft dat met een rubberen zool soms te veel druk op de knieën.

genoeg steun – ook in de breedte, voor extra evenwicht

 

Conclusie

Tai Chi en Qigong beoefenen op blote voeten blijft een fantastische ervaring. Het verhoogt zeker het plezier en de weldadige effecten ervan. Toch is het belangrijk om voorzichtig te zijn, zeker als je fragiele voeten hebt, moeite hebt met evenwicht, breekbare botten of gewrichten hebt of als je heel gevoelig bent voor kou.

Het allerbelangrijkste is uiteraard dat je je goed voelt bij wat je doet. Alles hangt af van de temperatuur en de ondergrond. Oefen je in een zaal met koude stenen of met warm tapijt? Of oefen je buiten op een plein of een grasveld?

Als je van plan bent om blootsvoets Tai Chi of Qigong te gaan doen, geef jezelf dan in ieder geval de tijd om je aan te passen. Ook je voeten moeten immers wennen aan de nieuwe omstandigheden.

 

Tai Chi en ademhaling

By | Tai Chi | No Comments
Bron: mens en gezondheid Nederland, ‘Tao of tai chi chuan for Health’, Lee Ying-Arng, Unicorn Press, Hongkong, ‘Fundamentals of tai chi chuan’, Wen-Shan Huang, South Sky Books Co

Chi en adembeheersing

Chi is een moeilijk te definiëren begrip, maar zeer belangrijk in de beoefening van tai chi. Veel meesters beschouwen chi als de kern, het wezen van tai chi. Het is een psycho-fysiologische kracht die direct verband houdt met de ademhaling. In de yoga wordt die energie prana genoemd. Het equivalent daarvan is innerlijke energie, vitaliteit, ofwel ‘iets’ dat het hele lichaam doorstroomt, hoewel alle genoemde begrippen de lading feitelijk niet dekken.

Lichamelijk en geestelijk welbevinden
Veel tai chi-meesters doen er het zwijgen toe als het over de precieze definiëring van chi gaat. Het ervaren (voelen) van chi heeft in elk geval alles te maken met het lichamelijk en geestelijk welbevinden, ofwel ‘je goed in je vel voelen’. Veel tai chi-beoefenaars getuigen dat die aanzwellende kracht (chi) in de navelstreek begint en met een golvende beweging door het lichaam trekt. Tijdens het beoefenen van tai chi – ‘s ochtends en ‘s avonds – is naast ontspannen bewegen de juiste ademtechniek belangrijk om chi vrij te laten stromen.

 

Tai chi en op de juiste wijze ademen

Volgens de tai chi-filosofie houdt de ademhaling direct verband met de gezondheid. Langzaam, diep en regelmatig ademen vormt een van de hoekstenen, vergelijkbaar met de volledige yoga-ademhaling. De algemene regel is dat bij de beoefening van tai chi geen kracht maar concentratie wordt gebruikt, en dat de ademhaling moet samensmelten met de tai chi-bewegingen. Tijdens het oefenen bestaat de ademhaling uit drie aspecten:

In- en uitademen
Adem in en uit door de neus, nooit door de mond.

Verzamelen van chi
Deze fase omvat het verzamelen van chi. Abrupte, schokkerige tai chi-bewegingen zijn een teken dat chi niet wordt opgeslagen in het lichaam, dus niet vanuit de navel opwelt. De vloeiende bewegingen vanuit het middel horen op natuurlijke wijze samen te gaan met de ademhaling. In een notendop komt het erop neer dat in principe alle sluitende tai chi-bewegingen gecoördineerd worden met inademen, en alle openende bewegingen met uitademen. Volg daarbij het principe van inademen bij optillen en uitademen bij wegwerpen. Het voelt aanvankelijk wellicht wat vreemd, maar uiteindelijk wordt de tai chi-ademhaling intuïtief, omdat het volgens kenners de meest natuurlijke manier van ademen is.

Elke dag oefenen
Elke dag tai chi beoefenen maakt de ademhaling vanzelf natuurlijker, dieper en regelmatiger. Laat alle bewegingen vloeiend vanuit het middel plaatsvinden. Beweeg dus nooit een arm of been zonder dat het lichaam (vanuit het middel) meedoet. Elke beweging dient gestuurd te worden door het middel, waarbij de langzame ademhaling in harmonie is met de trage bewegingen.

 

Beweeg als een tijger

Samenvattend komt het erop neer dat bij tai chi alle houdingen (bewegingen) ontspannen, geconcentreerd en vanuit het middel moeten worden uitgevoerd, ongeacht welke stijl wordt beoefend. Vrijwel alle bewegingen zijn cirkelvormig. Beweeg licht, zelfverzekerd, geluidloos, als een sluipende kat die een muisje in het gras ontwaart. Als de hierboven genoemde principes in acht worden genomen, zal de ademhaling op harmonieuze wijze deel gaan uitmaken van de tai chi-oefening, er zogezegd mee samensmelten. Zodra die fase is bereikt, volgt de adem onbewust elke beweging en kan chi vrij door het lichaam stromen.

 

Tai Chi 1 december 2020

By | Tai Chi | No Comments
Bron: studioneemjetijd (aangepaste versie)

Tai Chi 1 december 2020

Al een heel aantal jaren nam ik s‘morgens na het opstaan een half uur tijd voor mezelf. Ik deed dan yoga aangevuld met andere oefeningen die gewoon lekker waren en goed voelde voor mijn lichaam. Het ging er niet altijd even zachtzinnig aan toe. Ik vraag veel van mezelf, ben fanatiek, houd van tempo maken, ben nogal ongeduldig en ga gemakkelijk over mijn grenzen.
Een jaar of vijf geleden begon een lesgever met Tai Chi voor ouderen.
Ik gaf me op, kende het niet maar ik was wel benieuwd naar deze vorm van bewegen.
Aanvankelijk vond ik de tai chi wat soft en de bewegingen waren voor mijn doen wat traag. Ik kwam er echter al vlug achter dat het hierbij om zachtheid gaat, langzaam met aandacht bewegen en ervaren wat dit met je lichaam doet. Alles met een innerlijke glimlach en vooral genieten van het uurtje voor jezelf.

Gaandeweg leer ik om echt te voelen wat er in mijn lichaam gebeurt. Staan met losse knieën maakt dat ik steviger sta.
Rechtop, kruin naar de blauwe hemel zorgt ervoor dat ik minder in mijn rug hang, en niet meer op één been ga staan. Van kinds af aan had ik al een slechte houding. Ik hoor mijn moeder nog zeggen. “buik inhouden en borst vooruit” dat probeerde ik dan gehoorzaam te doen maar dat hielp niets. Toen moest ik op ballet om mijn houding te verbeteren. Ik vond ballet niet zo leuk en het hielp ook niet echt voor mijn houding. Het moest dus zijn: bekken kantelen en zink in het staartbeen, schouders loslaten en kruin uitstrekken. Dat wist mijn moeder natuurlijk niet.

 

Na vijf jaar tai chi heb ik een betere lichaamshouding een betere lichaamsbeleving en ben ik redelijk tevreden over mijn balans..
De rugpijn, die ik vroeger vaak had, is verdwenen. Ik heb ook praktisch nooit meer spierpijn als ik stevig in de tuin heb gewerkt of op een andere manier mijn spieren intensief heb gebruikt.

Dit komt echter niet alleen door een keer in de week een uurtje les. Daar doe ik inspiratie op, leer mijn lichaam voelen en ervan genieten, heb ik geleerd dat langzaam bewegen prettiger is dan tempo maken. Body en mind zijn in verbinding.
Maar het allerbelangrijkste is voor mij THUIS OEFENEN zoveel mogelijk liefst iedere dag.
Vaak moet ik mezelf pushen om te beginnen, maar eenmaal bezig vergeet ik de dagelijkse dingetjes en soms raak ik in een flow. Heerlijk voel ik me dan na een half uur. Ik ben weer helemaal compleet. Omdat ik dit nu al zo’n tijd doe voel ik me niet fijn als ik een dag oversla. Ik mis dan de endorfine (geluk hormoon)

Aanbeveling: Oefen zoveel mogelijk zelf thuis. Begin met twee of drie keer per week zo veel mogelijk op dezelfde dag en tijdstip.
Doe oefeningen waar jij je goed bij voelt, waar jouw lichaam op dat moment om vraagt of die wij tevoren in de les gedaan hebben.
Als je een (pas)spiegel gebruikt kun je jezelf corrigeren.
Ik zet tai chi muziek op via You Tube, dan weet ik zeker dat ik het tempo volg en niet te snel beweeg en minder door mijn hoofd afgeleid wordt.
Vaak hoor ik de stem van de lesgever dan in mijn hoofd aanwijzingen geven.
Tai Chi is nu voor mij onmisbaar.

 

Erna van den Boom